کدام چک، کیفری است و کدام حقوقی؟

 این عبارت فقط در مورد چک های برگشتی (بلامحل) استفاده می شود و مربوط به نوع مسوولیتشخص صادرکننده چک است. اگر چک کیفری باشد، می توانعلاوه بر این که وجه چک را دریافت کرد، صاحب حساب (صادرکننده) را نیز به زندان انداخت؛ ولی اگر چکحقوقی باشد، فقط می توان وجه چک را دریافت کرد. البته ناگفته نماند که نوع چک در سرعت و نحوهرسیدگی در دادگاه متفاوت است و در چک کیفری زودترو راحت تر به پولمان خواهیم رسید؛ اما در چک حقوقیبه خاطر آیین دادرسی پرپیچ و خم، دیرتر به نتیجهخواهیم رسید.

اصولا اگراشخاص با یکی از موارد زیر مواجه شدند، می توانندچک را برگشت بزنند:

۱) نبودنوجه نقد یا کافی نبودن آن

۲) صدوردستور عدم پرداخت وجه چک به بانک از طرف صاحبحساب

۳) تنظیم چکبه صورت نادرست از قبیل عدم مطابقت امضا، اختلافدر مندرجات چک، قلم خوردگی و

۴) صدور چکاز حساب مسدود

اما نکتهمهم آن است که وصف کیفری و حقوقی زمانی مطرح میشود که دارنده چک برگشتی، آگاهی نسبت به مدت زمانقابل قبول برای طرح شکایت را ندارد. به موجب ماده (۱۱) قانون صدور چک، مهلت شکایت کیفری علیهصادرکننده چک ۲ دوره ۶ماهه می باشد. منظور از ایندو دوره، ابتدا حداکثر تا ۶ ماه پس از تاریخ صدورچک است که دارنده چک می تواند آن را برگشت زده وگواهی عدم پرداخت دریافت کند. پس اگر در این مدت،دارنده چک آن را به بانک ارائه نداده و مقدماتشکایت را فراهم نکند، این مهلت از بین می رود ودیگر قابل تعقیب کیفری نیست. ۶ ماه دوم از تاریخصدور گواهی عدم پرداخت است، بدین منظور که اگردارنده چک در مهلت ۶ ماه پس از تاریخ صدور، چک رابه بانک برده و در صورت نبود وجه نقد در حساب، آنرا برگشت زده و گواهی عدم پرداخت از طرف بانک صادرشود، از این تاریخ وی نیز ۶ ماه وقت رسیدگی کیفریدر محاکم دادگستری را خواهد داشت؛ ولی اگر دارندهچک در مهلت های یاد شده، اقدامی نکند، دیگر امکانشکایت کیفری و محکوم کردن صادرکننده چک به مجازاتهایی که در قانون ذکر شده است، وجود ندارد و میتوان از طریق طرح دعوای حقوقی و تقدیم دادخواست بهدادگاه صالح تنها به طلب مادی و خسارت های واردهدست یافت که این امر مستلزم جریان طولانی دادرسیاست و دارندگان چک بی محل تمایل چندانی به استفادهاز آن را ندارند.

برای مثالتاریخ صدور چکی ۱۰ / ۱ / ۸۹ است، دارنده چک برایتعقیب کیفری فقط ۶ ماه فرصت دارد که چک را برگشتبزند؛ یعنی تا تاریخ ۱۰ / ۷ / ۸۹. حال اگر در اینمدت چک را برگشت زد، می تواند تا ۶ ماه پس از اینتاریخ (برگشت زدن چک یا دریافت گواهی عدم پرداختاز بانک) به مراجع صالح برود و اقامه دعوای کیفریکند؛ اما اگر تا تاریخ ۱۰ / ۷ / ۸۹ چک را برگشتنزند، دیگر نمی تواند تقاضای تعقیب کیفری کند و ازمهلت ۶ ماه دومی استفاده کند.

چک برگشتی کیفری و شکایت دردادسرا

هرگاهدارنده چک یا کسی که چک به نام او پشت نویسی شدهاست، متوجه شود که در حساب صاحب چک، پولی وجودندارد که به او بپردازند، باید در ابتدای امر، چکرا برگشت بزند و پس از آن یک گواهی عدم پرداخت کهشامل هویت چک و صادرکننده آن و علت عدم پرداخت چکاست را به همراه مهر و امضا از بانک دریافت کند تابتواند مراحل بعدی شکایت و پیگیری خود را آغازکند. با در دست داشتن چک برگشتی (چک بلامحل) دارنده چک برای شروع تعقیب کیفری باید اقدامات زیررا انجام دهد:

۱) از پشت وروی اصل چک ۲ نسخه کپی تهیه کند.

۲) ازگواهینامه عدم پرداخت بانک مبنی بر علت عدم پرداختچک ۲ نسخه کپی تهیه کند.

۳) کپی هایتهیه شده را در مرجع قضایی محل برابر با اصلکند.

۴) شکایت رادر فرم های چاپی مخصوص تکمیل و امضاکند.

۵) متنشکایت را به اتاق تمبر برده و برابر مبلغ هزینهشکایت چک بلامحل، آن را تمبر کند

۶) اصل چکبرگشتی و شناسنامه یا کارت شناسایی را همراه بامدارک بالا به مرجع قضایی تحویل دهد. حال دارندهچک باید در زمان مناسب یعنی همان ۶ ماه از تاریخگواهی عدم پرداخت با در دست داشتن مدارکی که قبلابیان شد، به دادسرای محل مراجعه و با طرح شکایتکیفری خواستار مجازات صادرکننده چک بلامحلگردد.

/ 0 نظر / 28 بازدید